Finansal Okuryazarlık ve Mevzuat Ansiklopedisi

A'dan Z'ye Finans ve Ekonomi Sözlüğü

Kredi maliyetleri, vadeli mevduat stopajları, borsa terimleri, vergi istisnaları ve altın piyasası kavramlarının uzmanlarımız tarafından hazırlanan detaylı yasal tanımları ve örnek hesaplamaları.

Reklam

Sponsorlu Alan

Bankacılık & Kredi

4 Terim

KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu)

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF), tüketici kredileri ve vadeli ithalat işlemlerinden tahsil edilen bir kamu fonudur. Bireysel ihtiyaç kredilerinde tahakkuk eden aylık faiz tutarı üzerinden %15 oranında uygulanır. Konut kredileri ise konut edindirmeyi teşvik amacıyla KKDF'den tamamen muaftır.

📌 Örnek Uygulama: 1.000 TL aylık faiz ödemesi olan bir ihtiyaç kredisinde 150 TL KKDF kesintisi yapılır.

⚖️ Yasal Dayanak: 88/12944 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi)

6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca bankacılık hizmetleri ve kredi faizleri üzerinden tahsil edilir. İhtiyaç kredilerinde faiz üzerinden %15, taşıt kredilerinde %5 oranında uygulanır. Konut kredilerinde BSMV oranı %0'dır.

📌 Örnek Uygulama: 1.000 TL faiz tahakkuk eden ihtiyaç kredisinde 150 TL BSMV devlete ödenir.

⚖️ Yasal Dayanak: 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu Md. 28-33

Yıllık Maliyet Oranı (YMO / Efektif Faiz)

Bankaların açıkladığı aylık nominal faiz oranı kredinin tek maliyeti değildir. Kredi tahsis ücreti, KKDF, BSMV, ekspertiz, ipotek ve zorunlu sigorta primlerinin tamamı dahil edilerek hesaplanan yıllık bileşik maliyet oranına YMO denir.

📌 Örnek Uygulama: Aylık %3.50 faizli bir kredinin dosya masrafı ve vergiler eklendiğinde YMO değeri yıllık %65'i bulabilir.

⚖️ Yasal Dayanak: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Md. 24

TMSF Mevduat Güvencesi

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından Türkiye'deki her bir gerçek kişi için banka başına anapara ve faiz toplamı 650.000 TL'ye kadar devlet garantisi altındadır.

📌 Örnek Uygulama: A Bankasında 500.000 TL'si bulunan bir vatandaş banka tasfiye edilse dahi tüm parasını TMSF'den eksiksiz geri alır.

⚖️ Yasal Dayanak: 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu

Vergi & Mevzuat

4 Terim

Stopaj Vergisi (Kaynakta Kesinti)

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca vadeli mevduat faiz gelirlerinden vadesine göre (%2.5 ile %7.5 arasında) doğrudan banka tarafından kesilip vergi dairesine yatırılan nihai vergidir.

📌 Örnek Uygulama: 10.000 TL brüt mevduat faizi kazanan tasarruf sahibinden %7.5 (750 TL) stopaj kesilerek net 9.250 TL ödenir.

⚖️ Yasal Dayanak: 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Geçici Md. 67

GMSİ (Gayrimenkul Sermaye İradı)

Binaların kiraya verilmesinden sağlanan gelirler Gelir Vergisi Kanunu kapsamında GMSİ olarak adlandırılır. Yıllık mesken istisna tutarını aşan kira gelirleri her yıl mart ayında beyan edilir.

📌 Örnek Uygulama: Yılda 150.000 TL kira toplayan ev sahibi istisna ve giderleri düştükten sonra kalan matrah için GMSİ vergisi öder.

⚖️ Yasal Dayanak: 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Md. 70

Giydirilmiş Brüt Ücret

İşçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen düzenli tüm menfaatlerin (yol parası, yemek kartı, bayram harçlığı, yıllık ikramiyeler) aylık ortalamasının çıplak brüt maaşa eklenmesiyle bulunur.

📌 Örnek Uygulama: Çıplak maaşı 30.000 TL olan işçinin 3.000 TL yemek ve 2.000 TL yol yardımıyla giydirilmiş maaşı 35.000 TL olur.

⚖️ Yasal Dayanak: 4857 Sayılı İş Kanunu Md. 32

Asgari Ücret Vergi İstisnası

7349 sayılı Kanun uyarınca Türkiye'deki tüm ücretli çalışanların brüt maaşının asgari ücrete isabet eden vergi tutarı ödenecek vergiden doğrudan mahsup edilir.

📌 Örnek Uygulama: 100.000 TL brüt maaş alan üst düzey yöneticinin maaşından da asgari ücret kadarki vergi tutarı silinir.

⚖️ Yasal Dayanak: 7349 Sayılı Kanun

Tasarruf & Borsa

3 Terim

Bileşik Faiz (Kartopu Etkisi)

Basit faizde sadece ana para üzerinden faiz hesaplanırken; bileşik faizde her dönem elde edilen kâr ana paraya ilave edilir. Zaman uzadıkça büyüme eğrisi katlanarak dikleşir.

📌 Örnek Uygulama: 100.000 TL yıllık %50 bileşik getiri ile 3 yıl sonra 150.000 TL değil, yaklaşık 337.500 TL seviyesine ulaşır.

⚖️ Yasal Dayanak: Finans Matematiği Standartları

Reel Getiri (Enflasyondan Arındırılmış Faiz)

Bir yatırımın gerçekten kazandırıp kazandırmadığını gösteren ana göstergedir. Fisher denklemine göre nominal faiz enflasyondan yüksekse pozitif reel getiri elde edilmiş olur.

📌 Örnek Uygulama: Faiz %50, enflasyon %35 iken yatırımcının satın alma gücü yaklaşık %11 reel artış gösterir.

⚖️ Yasal Dayanak: Fisher Hipotezi (Makroekonomi)

Para Piyasası Fonu (PPF)

Ters repo, devlet tahvili ve mevduat araçlarından oluşan PPF fonları, paranızı 32 gün bağlamadan her gün faiz kazandıran en likit yatırım aracıdır. Hafta sonları da faiz işler.

📌 Örnek Uygulama: Cuma günü PPF alan yatırımcı pazartesiye kadar 3 günlük faiz getirisini hesabında görür.

⚖️ Yasal Dayanak: SPK Yatırım Fonları Tebliği (III-52.1)

Altın & Döviz

1 Terim

ALTIN.S1 (Darphane Altın Sertifikası)

T.C. Darphane tarafından ihraç edilen, Borsa İstanbul Pay Piyasası'nda alınıp satılan, %0 stopaj avantajına sahip ve 50 grama ulaşanlara fiziki külçe teslimi sağlayan finansal sertifikadır.

📌 Örnek Uygulama: 100 adet ALTIN.S1 sertifikası tam olarak 1 gram 24 ayar has külçe altına eşittir.

⚖️ Yasal Dayanak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı İhraç Tebliği

Reklam

Sponsorlu Alan